[Gazetiko, 10 septembre 2002]

Tonga eto amintsika ankehitriny ny teknolojia avo lenta itehirizana ny sanganasan’ny artista malagasy. Raha arsiva amin’ny alalan’ny soratra na boky no nahazatra hatramin’izay, dia arsivan’ny feo kosa no natolotry ny toeram-pianarana ambony mandalina ny mozika any Vienne (Aotrisy) na « Institut de musicology de Vienne » sy « Les Archives sonores de l’Académie autrichienne des Sciences », ho antsika Malagasy, ka natolony tetsy amin’ny Tranom-bokim-pirenena Anosy no hahitana izany aoriana ao, izany hoe rehefa tafatsangana ny toerana fitehirizana.
Boky mikasika an’i Madagasikara 350, hira notontosaina an-tsehatra 1500, kapila 45 tours miisa 500, kapila 78 tours miisa 150 ary kapila 33 tours, kasety, kapila mangirana, sary no voaraXXXX toeram-pianarana ambonymXXXXalina ny mozika, ka natolony ho antsika omaly. Teknisiana telo no namolavola azy io, dia Atoa August Schmidhofer (avy ao amin’ny Institut de Musicologie) sy Atoa Herman Huber (société Online) ary Atoa Claude Razanajao (mpikaroka ao amin’ny oniversiten’ny Montpellier III). Nisy fiaraha-miasa tamin’ny Ministeran’ny Kolontsaina, izay soloin’Atoa Ralaisaholimanana Louis Dominique (Conservateur) tena sy ny Unesco izay hamatsy ara-bola ny fanohizana ny asa eto an-tanindrazana.

Valalan’amboa !

Tiana ny manamarika fa nandeha niondrana taty amintsika mihitsy ireo vahiny ireo nanangona ny rakikira sy boky, sary, kapila isan-karazany. Izany dia midika fa manana ny maha-izy azy ny sanganasan’ny artista gasy, ka na ny vahiny aza manandratra izany, ka isika indray ve no hanao valalan’amboa ? Koa vita izay ny anjaran’ny vahiny, dia ny « Institut de Musicology de Vienne » sy ny « archives sonores de l’Académie autrichienne des Sciences » ; vita toraka izany ihany koa ny adidin’ny Orinasa Online, izay hanome tanana ireo teknisiana malagasy hampiasa ity arsivan’ny artista ity. Fa manomboka izao kosa, dia adidy lehibe no miandry ny Ministeran’ny Kolontsaina sy ny Tranom-bokim-pirenena amin’ny fiarovana ny fikaljiana ireo haren-tsaina goavana ireo sy izay mbola ho avy. Iaraha-mahalala mantsy ny gaboraraka nisy teo amin’ny fitantanana ny arsivam-panjankana nisy hatramin’izay, eo amin’ny lafin’ny haino aman-jery. Any amin’ny haino amna-jery tsy miankina indray matetika no ahitana betsaka ny mozika malagasy ankehitriny, fa tsy any amin’ny haino aman-jerim-panjakana. Eny fa na dia ireo kapila sy ny horonam-peo nisy taloha aza dia vitsy dia vitsy sisa no tazana any amin’ny radiom-panjakana. Koa ny fihetsiky ny Aotrisiana izao dia tokony hahatonga saina ny rehetra ! koa tsy sanatria isiaka hanateran-kira indray no tsy mahay.